Economist: Γιατί πετυχαίνουν οι Σοσιαλιστές της Gen Z

Η Αριστερά αλλάζει ξανά πρόσωπο. Και αυτή τη φορά δεν μιλά κυρίως για αναδιανομή πλούτου, κλιματική αλλαγή ή συμμετοχή των εργαζομένων στη διοίκηση των επιχειρήσεων.

Μιλά για το ενοίκιο που δεν βγαίνει, για τους λογαριασμούς που αυξάνονται, για τις δουλειές που απειλούνται από την τεχνητή νοημοσύνη.

Σε εκτενή ανάλυσή του, ο Economist περιγράφει την ανάδυση ενός νέου πολιτικού ρεύματος, το οποίο αποκαλεί «σοσιαλισμό της Gen Z». Ένα κίνημα που αντλεί δύναμη από τη δυσαρέσκεια απέναντι στο κόστος ζωής και από την αίσθηση ότι οι κυβερνήσεις ενδιαφέρονται περισσότερο για διεθνείς κρίσεις και γεωπολιτικά ζητήματα παρά για τα προβλήματα των πολιτών στο εσωτερικό.

Από το κλίμα στο κόστος ζωής

Ο Economist θυμίζει ότι κάθε εποχή γεννά τη δική της εκδοχή σοσιαλισμού.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία βασίστηκε στα ισχυρά συνδικάτα και στη βιομηχανική εργατική τάξη, επιδιώκοντας να ρυθμίσει τον καπιταλισμό μέσω κρατικών παρεμβάσεων και αναδιανομής εισοδήματος.

Μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 εμφανίστηκε ο «σοσιαλισμός των millennials», που προωθούσε συνεταιριστικά μοντέλα, συμμετοχή εργαζομένων στα διοικητικά συμβούλια και πράσινες επενδύσεις.

Σήμερα, όμως, η νέα γενιά αριστερών πολιτικών έχει διαφορετικές προτεραιότητες. Το σύνθημα δεν είναι πλέον η πράσινη μετάβαση αλλά η άμεση ανακούφιση του οικογενειακού προϋπολογισμού. Και αυτό της δίνει μεγαλύτερη απήχηση.

Οι νέοι πρωταγωνιστές

Στις ΗΠΑ, ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ζόραν Μαμντάνι αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Υποστηρίζει πάγωμα των ενοικίων στα διαμερίσματα που καλύπτονται από το καθεστώς ελεγχόμενου ενοικίου, δημιουργία δημοτικών καταστημάτων τροφίμων με χαμηλές τιμές και δωρεάν παιδική φροντίδα για όλα τα παιδιά έως πέντε ετών.

Στον Καναδά, ο Έιβι Λιούις, νέος ηγέτης του NDP, προτείνει κρατικά δίκτυα πώλησης τροφίμων σε όλη τη χώρα. Στη Βρετανία, ο Ζακ Πολάνσκι και οι Πράσινοι ζητούν ελέγχους στα ενοίκια και δωρεάν μετακινήσεις για τους νέους.

Στη Γερμανία, η Αριστερά (Die Linke) καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά της εδώ και χρόνια, ενώ στη Γαλλία ο Ζαν-Λικ Μελανσόν εξετάζει νέα προεδρική υποψηφιότητα.

Σύμφωνα με τον Economist, κοινός παρονομαστής όλων αυτών των κινημάτων είναι η υπόσχεση ότι το κράτος μπορεί να μειώσει το κόστος ζωής.

Ζακ Πολάνσκι

Η οικονομία δείχνει καλά, οι πολίτες νιώθουν άσχημα

Η επιτυχία του νέου αυτού ρεύματος δεν εξηγείται άμεσα από τα επίσημα οικονομικά στοιχεία, παρατηρεί ο Economist.

Στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες η ανεργία βρίσκεται κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, τα πραγματικά εισοδήματα έχουν ανακάμψει και τα χρηματιστήρια καταγράφουν νέα ρεκόρ.

Ωστόσο έχει δημιουργηθεί ένα πρωτοφανές χάσμα ανάμεσα στην οικονομία όπως καταγράφεται στους δείκτες και στην οικονομία όπως τη βιώνουν οι πολίτες. Τα υψηλά ενοίκια, οι ακριβές υπηρεσίες, το κόστος στέγασης και η αβεβαιότητα για το μέλλον δημιουργούν ένα κλίμα απαισιοδοξίας που τροφοδοτεί νέες πολιτικές αναζητήσεις.

Ο φόβος της τεχνητής νοημοσύνης

Καθοριστικό ρόλο παίζει και η τεχνητή νοημοσύνη.

Η νέα Αριστερά υποστηρίζει ότι η ΑΙ κινδυνεύει να συγκεντρώσει ακόμη μεγαλύτερη ισχύ και πλούτο στα χέρια λίγων τεχνολογικών κολοσσών, ενώ παράλληλα απειλεί εκατομμύρια θέσεις εργασίας.

Δημοσκοπήσεις που επικαλείται ο Economist δείχνουν ότι περισσότεροι από έξι στους δέκα πολίτες σε ΗΠΑ, Βρετανία και Καναδά αντιμετωπίζουν με ανησυχία την εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ η πλειονότητα των νέων Αμερικανών θεωρεί ότι η τεχνολογία αυτή μπορεί να περιορίσει τις επαγγελματικές τους προοπτικές.

Γι’ αυτό και πολλοί από τους νέους αριστερούς πολιτικούς ζητούν προστασία των εργαζομένων, περιορισμούς στην ανάπτυξη κέντρων δεδομένων και εγγυήσεις απασχόλησης για όσους επηρεαστούν από την ΑΙ.

Λιγότερη ιδεολογία, περισσότερη τσέπη

Κατά τον Economist, το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του νέου αυτού κινήματος είναι ότι απομακρύνεται από πολλές από τις παραδοσιακές πολιτισμικές μάχες της προοδευτικής παράταξης.

Οι αναφορές σε ζητήματα όπως η διαφορετικότητα, η ένταξη ή ο «δομικός ρατσισμός» έχουν περιοριστεί σημαντικά. Ακόμη και η κλιματική αλλαγή έχει περάσει σε δεύτερο πλάνο.

Αντί γι’ αυτά, το μήνυμα είναι εξαιρετικά απλό: χαμηλότερα ενοίκια, φθηνότερες μετακινήσεις, δωρεάν παιδικοί σταθμοί, προστασία της εργασίας και φορολόγηση των υπερπλουσίων.

Γιατί έχουν απήχηση

Το βρετανικό περιοδικό εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτικό απέναντι στις προτάσεις αυτές.

Υποστηρίζει ότι οι έλεγχοι στα ενοίκια συνήθως αποθαρρύνουν τις επενδύσεις στην κατοικία και τελικά περιορίζουν την προσφορά, οδηγώντας σε ακόμη υψηλότερες τιμές. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η υπερβολική φορολόγηση των πολύ πλούσιων δεν αρκεί για να χρηματοδοτήσει τόσο γενναιόδωρα προγράμματα, ενώ μπορεί να οδηγήσει σε φυγή κεφαλαίων.

Παρόλα αυτά, αναγνωρίζει ότι η απήχηση του «σοσιαλισμού της Gen Z» πιθανότατα θα συνεχίσει να αυξάνεται. Και αυτό γιατί οι ιδέες του δεν περιορίζονται πλέον στην παραδοσιακή Αριστερά.

Πολλές από τις προτάσεις του αρχίζουν ήδη να υιοθετούνται, σε διαφορετικές μορφές, από κεντρώους και συντηρητικούς πολιτικούς που αναζητούν απαντήσεις στο αυξανόμενο κόστος ζωής και στις ανατροπές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη.